پنجشنبه و جمعه گذشته شانزدهمین نشست سران کشورهای عضو جنبش عدم تعهد «نم» در تهران برگزار شد و مشارکت سران 120 کشور و مسئولان سازمانهای جهانی در این رویداد مهم که همه نگاهها را به جمهوری اسلامی معطوف کرد، تحلیلهای فراوانی را در پی داشت.
جنبش کشورهای غیر متعهد در سال 1340 در اوج جنگ سرد و فضای دو قطبی بین غرب و شرق با هدف وحدت میان کشورهایی که نه در اردوگاه کمونیسم و نه در اردوگاه سرمایهداری قرار داشتند، تشکیل شد و اکثر اعضای آن را کشورهای در حال توسعه تشکیل میدهند.
نخستین تلاش برای ایجاد همگرایی میان کشورهایی که بعدها به غیرمتعهدها معروف شدند، در سال 1955 میلادی در کنفرانسی در شهر باندونگ اندونزی انجام شد اما اولین اجلاس رسمی جنبش عدم تعهد در سال 61 میلادی در بلگراد برگزار شد.
جنبش عدم تعهد تاکنون 15 اجلاسیه در کشورهای مختلف برگزار کرده که آخرین اجلاس آن در مصر برگزار شد و تهران میزبان شانزدهمین اجلاس آن بود.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس در خصوص اهمیت و دستاوردهای این اجلاس با علیاکبر ولایتی که 16 سال عهدهدار مسئولیت وزارت امور خارجه در دورههای ریاست جمهوری حضرت آیتالله خامنهای و اکبر هاشمی رفسنجانی بوده و اکنون مشاور مقام معظم رهبری در امور بینالملل است، به گفتوگو نشسته و او نکات جالب توجهی را در این خصوص ارائه کرد که متن آن در پی میآید:
فارس: برگزاری اجلاس جنبش عدمتعهد در تهران را چگونه ارزیابی میکنید؟
ولایتی: شانزدهمین اجلاس غیرمتعهدها در ایران هم فرصتی برای نهضت عدم تعهد و هم فرصتی برای جمهوری اسلامی ایران بود؛ از این نظر فرصت برای نهضت عدم تعهد بود که برای اولین بار اجلاس غیرمتعهدها در یک کشور انقلابی، اسلامی و عضو عدمتعهد برگزار شد که تاکنون چنین چیزی سابقه نداشته است.
البته اجلاس جنبش عدمتعهد در کشورهای مسلمانی مثل اندونزی، مالزی و مصر برگزار شده اما در آن زمان که اجلاس سران در مصر، مالزی و اندونزی بود آنها ادعای حکومت اسلامی نداشتند؛ در یک کشور اسلامی حکومت مسلمانها بود نه حکومتی بر اساس ارزشهای اسلامی؛ در حال حاضر در مصر انقلاب شده و به ارزشهای اسلامی توجه بسیاری میشود و بنای آن بر اساس ارزشهای اسلامی است اما در زمان حسنی مبارک که اجلاس در آنجا برگزار شد، آنها مدعی حکومت اسلامی نبودند.
با توجه به اینکه نزدیک به نیمی از اعضای نهضت عدمتعهد از کشورهای اسلامی هستند، برای اولین بار فرصتی برای این جنبش پیش آمد و این خود یک پدیده جدید است که از زاویه کشوری که حکومتش در چارچوب مبانی و ارزشهای اسلامی است به عدم تعهد نگاه شد.
برگزاری اجلاس برای جمهوری اسلامی ایران نیز فرصتی بود و هست که از یک تریبون بینالمللی مؤثر، دیدگاههای خود را راجع به جهان، مدیریت جهانی و سرنوشت مردم جهان سوم، احیای حقوق تضعیف شده کشورهای جهان سوم در مقابل کشورهای استعماری و سلطه طلب را بیان کند و این خود یک آزمایش جدید و فرصتی است تا واقعیتها و دیدگاههای موجود در جمهوری اسلامی در عرصه جهانی مطرح شود.
در بسیاری از اوقات باتوجه به اینکه عموم رسانههای دنیا و خبرهایی که تولید میکنند در دست کسانی است که با اسلام و کشورهای اسلامی روی خوشی ندارند برگزاری این اجلاس زمان خوبی برای رساندن پیام جمهوری اسلامی ایران به دنیا بود.
همچنین این اجلاس فرصتی است تا معلوم شود اگر دنیا با دیدگاههای اسلامی اداره شود چه تفاوتهای اساسی در مدیریت جهان خواهد شد که در واقع مدیریتی بدون تبعیض و همراه با عدالت و رعایت حقوق انسانها است.
*مدیریت ایران بر جنبش نم در شرایط سلطهجوییهای آمریکا در دنیا است
نکته دیگر اینکه در شرایطی جمهوری اسلامی ایران ریاست سه ساله اجلاس عدمتعهد را بر عهده میگیرد که دنیا با بحرانهایی ناشی از یکسو نگری و جهتگیریهای سلطهجویانه آمریکا و متحدانش مورد انواعی از تهاجم سیاسی و بینالمللی و فرهنگی آنها قرار دارد. مثلاً در کشوری مثل ونزوئلا که یک کشور عضو عدمتعهد است، آمریکاییها به صراحت دخالت کرده و اعلام میکنند نمیخواهند شخصیتی مثل آقای چاوز که طرفدار طبقه مستضعف و ضدسلطه آمریکا است در آنجا حاکم باشد.
آمریکاییها به هر تلاشی دست میزنند که یا چاوز انتخاب نشود یا اگر انتخاب شد به نحوی حکومت وی را سرنگون کنند؛ برخوردی که با بولیوی که یک حکومت انقلابی است صورت میگیرد نیز به همین شکل است؛ بولیوی یک کشور مسلمان نیست اما رویکرد عدالتخواهانه داشته و به مستضعفین کشور خود میرسد، همچنین آنها رویکردی ضد سلطه استعمار در کشور خود دارند.



